In dit hoofdstuk wordt een krachtig uitgangspunt onderzocht: als leider heb je niet alleen invloed op het werk van je team, maar ook op hun privéleven. De manier waarop je leiding geeft, communiceert en omgaat met je team blijft niet beperkt tot de muren van het kantoor. Het dringt door in hun privéleven via een proces dat wordt ondersteund door psychologisch onderzoek, met name de concepten spill-over en crossover (Schaufeli & Bakker, 2020).
1. De emotionele weerklank van werk
Werk is meer dan taak- en prestatiedoelen; het is nauw verbonden met iemands identiteit en emotioneel welzijn. Hoe iemand tijdens zijn werkdag wordt behandeld – met respect, empathie en vertrouwen, of met minachting, stress en druk – houdt niet gewoon om 17.00 uur op. De emoties die mensen op het werk ervaren (zowel positieve als negatieve) gaan met hen mee:
- Crossover: Emoties die op het werk worden opgewekt, beïnvloeden hoe mensen zich thuis voelen en gedragen.
- Spillover: Die emoties hebben vervolgens invloed op de mensen met wie ze samenleven: partners, kinderen, vrienden.
Dit betekent dat een negatieve teamdynamiek of een emotioneel onveilige omgeving niet alleen ‘op het werk’ blijft. Het heeft invloed op de relaties, gezondheid en algehele welzijn van mensen.
2. Leiders zijn de dragers van cultuur
Veel organisaties zien de “menselijke factor” over het hoofd in hun missie, strategie en leiderschapsontwikkeling. Er is vaak veel aandacht voor klanten of statistieken, maar zelden voor de ervaringen van werknemers. Toch bevestigen zowel de wetenschap als het gezond verstand: gelukkige werknemers zijn betere werknemers.
Als leider:
- Bepaal je de toon voor hoe je team zich voelt, gedraagt en met elkaar omgaat.
- Bepaal je de psychologische veiligheid binnen het team.
- Beïnvloed je of jouw team betekenis, verbondenheid en voldoening ervaart, of juist vervreemding, stress en ontevredenheid.
Zelfs als je een leidersfunctie hebt, maak je ook deel uit van een systeem — afhankelijk van hoe je wordt geleid en behandeld. Deze gedeelde kwetsbaarheid maakt dat emotioneel welzijn en leiderschapsgedrag iedereen aangaat.
3. Leiderschap is emotioneel werk
Werk neemt een groot deel van het leven van mensen in beslag. Voor velen is het de plek waar ze meer tijd doorbrengen dan met hun gezin. Dat maakt de emotionele dynamiek op het werk des te belangrijker. De kleinste gebaren – erkenning, duidelijkheid, steun – kunnen op betekenisvolle wijze een golf van positieve reacties teweegbrengen.
Dit maakt uw rol als leider er een van emotionele en sociale invloed. U beheert niet alleen taken, maar u bepaalt ook de emotionele sfeer die uw team meeneemt naar de rest van hun leven.
Als leider ga je met je team mee naar huis, of je dat nu wilt of niet.
In het kort:
- Emotionele ervaringen op het werk beïnvloeden het leven buiten het werk (crossover).
- Die ervaringen vormen niet alleen het individu, maar ook hun relaties (spill-over).
- Leiders hebben aanzienlijke macht om deze dynamiek te beïnvloeden – positief of negatief.
- Die invloed bepaalt de prestaties, het welzijn en uiteindelijk de gezondheid van de hele organisatie.
Dit hoofdstuk is een oproep tot bewustwording: leiderschap is niet alleen professioneel, het is ook zeer persoonlijk.